imlogram.uz

Alifbo

Yangi özbek lotin alifbosi 28 ta harfdan iborat. Tortta harf eski yozuvdagi digraf yoki apostrofli birikmalar örnida yagona harfga aylandi — bosma (odatdagi) va yozma (qölda yoziladigan) şakllari pastda körsatilgan. Maxsus harflar alfavitning ortasiga emas, aynan Z'dan keyin, alohida guruh sifatida keladi.

Özgargan tört harf

Ö ö
Ö ö
eski: Oʻ oʻ
Ğ ğ
Ğ ğ
eski: Gʻ gʻ
Ş ş
Ş ş
eski: Sh sh
Ç ç
Ç ç
eski: Ch ch

Töliq jadval (rasmiy ketma-ketlikda)

A a
A a
özgarmagan
B b
B b
özgarmagan
D d
D d
özgarmagan
E e
E e
özgarmagan
F f
F f
özgarmagan
G g
G g
özgarmagan
H h
H h
özgarmagan
I i
I i
özgarmagan
J j
J j
özgarmagan
K k
K k
özgarmagan
L l
L l
özgarmagan
M m
M m
özgarmagan
N n
N n
özgarmagan
O o
O o
özgarmagan
P p
P p
özgarmagan
Q q
Q q
özgarmagan
R r
R r
özgarmagan
S s
S s
özgarmagan
T t
T t
özgarmagan
U u
U u
özgarmagan
V v
V v
özgarmagan
X x
X x
özgarmagan
Y y
Y y
özgarmagan
Z z
Z z
özgarmagan
Ö ö
Ö ö
eski: Oʻ oʻ
Ğ ğ
Ğ ğ
eski: Gʻ gʻ
Ş ş
Ş ş
eski: Sh sh
Ç ç
Ç ç
eski: Ch ch

Harflar soni: tarixiy özgariş

31
1993-yilgi dastlabki loyiha — Ñ, Ç, Ğ, Ö, Ş va nuqtali/nuqtasiz I/ı bilan
28
1995–2026: sh, ch, o', g' digraf va apostrof bilan yozilgan
28
2026 islohotidan keyin — ş, ç, ğ, ö yagona harf sifatida

Harflar soni özi 28 bölib qoladi — özgargani faqat tört harfning yozilişi (ikki belgidan bitta belgiga). Dastlabki 1993-yilgi loyihada alohida Ñ («ng») harfi ham bor edi, biroq u 1995-yilgi tuzatişda alifbodan çiqarib taşlandi — hozir bu tovuş alohida harf emas, n+g birikmasi sifatida yoziladi (masalan: tong, singil).

Tutuq belgisi (ʼ)

Tutuq belgisi 28 harfga kirmaydi — bu alohida tiniş belgisi, biroq imloda muhim röl öynaydi. Eski yozuvda apostrof ikki xil vazifani bajargan: (1) o'/g' digraflarining bir qismi sifatida va (2) arab-fors kelib çiqişli sözlarda tutuq tovuşini bildiriş uçun (masalan: san'at, ma'no, e'lon). Bu ikki xil vazifa köpinça çalkaşliklarga sabab bölgan. 2026 islohotidan keyin oʻ/gʻ öz-özidan Ö/Ğ harflariga aylangani uçun, tutuq belgisi endi faqat bitta vazifani — tutuq tovuşini — bildiradi.

Istisnolar: ş yoki ç har doim ham digraf emas

Ba'zi sözlarda sh yoki ch ikki mustaqil undoşni bildiradi, digraf emas. Masalan Is'hoq ismida (tutuq belgisi s va h orasida — köpinça apostrofsiz Ishoq deb ham yoziladi) s va h alohida talaffuz qilinadi, şuning uçun u Ishoq bölib qoladi, Işoq emas. Imlogram bunday sözlarni kiçik, kengaytiriladigan istisnolar luğati orqali töğri aniqlaydi — batafsil.